26 Mayıs 2012 Cumartesi

SOĞANDAN TOHUM ALMA


SOĞANDAN TOHUM ALMA (Allium Cepa)

İki yıllıktır. Arılarla döllenir. İkinci yıl küçük siyah tohum verir. 
Saflığın korunabilmesi için, ikinci yıl çeşitler arasında 500 m. mesafe bırakılmalıdır. Sadece yemek için soğan yetiştiriyorsa çeşitler arasınada boşluk bırakmaz gerekmez. Çünkü çapraz döllenme ikinci sene soğanlar çiçek açtıktan sonra olur.
Yemek maksadıyla da tohum almak için de işe tohum ekerek ya da arpacık soğanı (fisil) dikerek başlanabilir. İki usul vardır.

Kafadan tohuma usulü: 
Bu usulde soğan tohumları ekilir, olgunlaşınca hasat edilir ve saklanır, ikinci yıl ise tekrar dikilir. Bu usul yetiştiriciye, ikinci yıl tohumluk olarak ekmek için en iyi soğanları seçme imkanı tanır. İyi soğanların dışındakiler sofralık tüketimde kullanılabilir. Ilıman iklimlerde soğanlar sonbaharda dikilir, bir sonraki yıl olgunlaşır ve toplanır ve hemen tekrar ekilir. Daha soğuk bölgelerde ilkbaharın başında ekilir, sonbaharda olgunlaşınca toplanır ve 0-5 derece arasındaki sıcaklıkta, kuru bir ortamda saklanır. İlkbaharda toprak işlemeye hazır olur olmaz tekrar dikilir. 

Tohumdan tohuma usulü:
Bu usulde tohumlar ekilir, soğan olgunlaşınca bir dahaki yıl tohum toplanıncaya kadar toprakta bırakılır. Avantajı işçilik azdır, depolama gerekmez ve depolama imkanı olmayan kırmızı soğanlar için idealdir.

Aşağıdaki fotoğrafta bir yıl önce ekilip tohum alınmak üzere özel bölmede bırakılan ve kışı geçirip ilkbaharda tohuma kalkan soğanlar görülmekte.

Tohuma kalkan soğanlar





Birinci usul uygulanacaksa soğanlar ikinci yıl sıra aralarında 10-15 cm. sıra üzerlerinde 100 cm. mesafe bırakacak şekilde dikilir. Soğanlar üzerlerinde tohum kafası bulunan 1 metreye yakın tohum sapları verirler. İkinci usul uygulacaksa bir önceki yıl ekilen soğanlar, yukarıdaki ölçülere uygun olarak seyreltilir.



Çiçeklenen bir soğan başı




Büyük soğanların daha fazla tohum verdiğine dair genel bir inanış vardır.
Yaz ortalarında soğanlar dikkatle izlenmelidir. Tohum kafalarında siyah tohumlar belirince kafanın altından saplar kesilerek toplanmalıdır. Bütün tohumlar aynı anda olgunlaşmayacağı için bu işlemi defalarca yapmak gerekebilir. Daha sonra başlar kurumaya terkedilir. Tamamen kuruduğundan emin olununca kafalar birbirine sürtülerek tohumlar ayrılır. Kaba çöpleri uzaklaştırılır. İnce çöplerden kurtulmak için ise tohumlar miktarına bağlı olarak seçilmiş bir kaba doldurulmuş suya atılır. Olgun tohumlar dibe çöker, üstte kalan pislikler alınır, tohumlar tekrar kurutularak depolanır.